Strona główna -> O NAS -> Historia

Stary Dzików poświadczony jest źródłowo w 1469 r. W tym okresie wymieniony został w kronice Jana Długosza (około 1475 r.). Od połowy XV w. stanowił ośrodek klucza prywatnych dóbr w posiadaniu rodziny Ramszów. Na początku XVI w. znalazł się w składzie dóbr jarosławskich należących m.in. do Stanisława Odrowąża, wojewody ruskiego (zm. 1546). Przed 1562 r. wszedł w skład włości należących do Ramszów z Oleszyc; następnie na krótko został włączony do posiadłości królewskich. Od końca XVI w. znalazł się ponownie w kluczu oleszyckim, we władaniu Sieniawskich, od początku XVIII w. ks. Czartoryskich. W 1812 r. objęty został przez hr. Zamoyskich, a następnie włączony do klucza cewkowskiego i przejęty przez generała Władysława hr. Zamoyskiego; w tym czasie do połowy XIX w. dobrami galicyjskimi Zamoyskich administrował Leon ks. Sapieha. Na przełomie lat 70 i 80 XIX w. obszar dworski znalazł się w posiadaniu hr. Tarnowskich. Od około 1885 r. majątek należał do Józefa Laufera, a w 1894 r. został włączony do dóbr Ruda Różaniecka; w ich obrębie stanowił własność Brunickich i Wattmannów Maelcamp de Beaulieu. Przed 1914 r. grunty folwarczne zostały częściowo wykupione przez gminę i rozparcelowane.

Stary Dzików dzielił przemiany administracyjne Lubaczowa. W XV w. znajdował się w granicach powiatu lubaczowskiego w składzie województwa bełskiego (po 1531 r. w powiecie bełskim). Od 1772 r. teren dawnego powiatu lubaczowskiego wraz ze Starym Dzikowem znalazł się pod zaborem austriackim. W 1773 r. na krótko znalazł sie na terenie dystryktu lubaczowskiego w składzie cyrkułu bełskiego. Po dalszych przemianach administracyjnych w 1783 r. Stary Dzików wraz z okolicznymi miejscowościami na dłużej wszedł w skład cyrkułu żółkiewskiego. W 1865 r. znalazł się na terenie powiatu cieszanowskiego. W tym czasie ukonstytuowała się w Starym Dzikowie rada gminy. Od 1 stycznia 1923 r. Stary Dzików wszedł w skład odnowionego wóczas powiatu lubaczowskiego (od 1920 r. województwo lwowskie). W okresie międzywojennym miejscowość stała się ośrodkiem gminy wiejskiej zbiorowej (1933, 1935 r.). Rolę tę pełniła również w okresie powojennym, pozostając w granicach powiatu lubaczowskiego i województwa rzeszowskiego (1944-1975). W międzyczasie, od początku lat 50. do 1973 r. w Starym Dzikowie funkcjonowała Gromadzka Rada Narodowa. Po 1975 r. odnowiona Gmina Stary Dzików znajdowała się w granicach województwa przemyskiego, po 1990 r. rejonu lubaczowskiego, a od 1999 r. weszła w skład powiatu lubaczowskiego i województwa podkarpackiego. Obecnie na jej terenie znajduje się pięć miejscowości: Cewków, Moszczanica, Nowy Dzików, Stary Dzików i Ułazów.

Według tradycji, w XVIII wieku Dzików był miasteczkiem. Wieś istotnie była niegdyś bardzo duża i ludna. W 1938 r. miała 2550 mieszkańców, w tym 1361 narodowości ukraińskiej.

Kościół w Starym DzikowieW centrum wsi znajduje się kościół parafialny p.w. Św. Trójcy, murowany, późnobarokowy, wzniesiony w 1781 r. z fundacji Adama Czartoryskiego, restaurowany w 1896 r., rozbudowany w 1937 r. (dodanie transeptu), odnawiany w 1975 r. W kościele tablice poświęcone pamięci żołnierzy Wojska Polskiego, partyzantów Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich oraz mieszkańców wsi, zamordowanych przez Niemców, NKWD i UPA. Opodal murowana plebania z początków XX w.

W zachodniej części wsi zrujnowana cerkiew grecko-katolicka, murowana, zbudowana w 1904 r. w stylu neobizantyjskim. Przy cerkwi murowana dzwonnica z bramką, w pobliżu murowana plebania z tego samego okresu. W zabudowie wsi kilkanaście drewnianych domów z początków XX stulecia, kilka starych kapliczek oraz niszczejący budynek dawnej synagogi z przełomu XIX i XX w. W pobliżu budynku Urzędu Gminy ruiny tzw. browaru i pozostałości założeń ogrodowych dawnego dworu. W średniowieczu był tu zameczek myśliwski. Później w jego miejscu powstał dwór obronny, w XIX w. przerobiony na browar. Po wojnie na terenie podworskim rozwinęło się obecne centrum usługowe wsi. Z okazałego niegdyś założenia ogrodowego pozostały pojedyncze drzewa i resztki starej alei lipowej, liczącej ponad 300 lat.

Miejsce śmierci generała Józefa Kustronia mieszkańcy gminy w 1983 r. upamiętnili pamiątkowym głazem na którym znajduje się tablica z napisem: "W tym miejscu 16 września 1939 roku padł śmiertelnie raniony wiodąc swych żołnierzy do ataku Dowódca 21 Dywizji Piechoty Górskiej gen. Józef Kustroń. Aby upamiętnić śmierć bohatera synowie tej Ziemi położyli ten kamień. Społeczeństwo gminy Stary Dzików 1983 r."

W latach 1940-1943 okupant przeprowadził zagładę ludności żydowskiej. W 1940 r. w północnej części dawnego powiatu lubaczowskiego Niemcy zorganizowali dla Żydów obozy pracy w Cieszanowie, Lipsku, Narolu, Płazowie i Starym Dzikowie, a getta zostały utworzone w Lubaczowie i Cieszanowie. Obozy pracy Niemcy zlikwidowali w końcu 1940 r., natomiast getta przetrwały dłużej. Według niepełnych danych okupant wymordował ok. 4600 Żydów z terenu powiatu lubaczowskiego. Ponad połowę z nich (ok. 2500 osób) wywieziono do obozu zagłady w Bełżcu.

Źródła:
Muzeum Kresów w Lubaczowie
Stanisław Kłos, Lubaczów i okolice, PUW "Roksana" Krosno

Odwiedzin :
Kreator IAP - (C)opyright by Interaktywna Polska